تاثیر کرونا بر گردشگری

7 دلیلی که بر اثر کرونا اوضاع گردشگری خراب تر از سایر کسب و کارهاست

کرونا از چین آمد و کل دنیا را تحت تاثیر قرار داد. مردم به در خانه ماندن تشویق و یا حتی محکوم شدند. همین کافی بود که زنجیره اقتصاد پاره شود و گردش مالی متوقف شود. تقریبا هیچ کس به جز برای خورد و خوراک، مواد بهداشتی و پرداخت قبوض و صورتحساب های دوره ای خود پولی پرداخت نمی کند. بسیاری از کسب و کارها فلج شدند و درآمدی ندارند. از رستوران داران و خرده فروشان و نیروهای خدماتی خانه ها گرفته تا کسب و کارهای هنری و فرهنگی، سینماها و روزنامه ها و به تبع آنها تمامی کارمندان و پرسنل این کسب و کارها.
ولی اوضاع گردشگری از بقیه خراب تر است. هتل ها، شرکتهای هواپیمایی، خطوط کشتیرانی تفریحی، راهنمایان گردشگری و آژانس های مسافرتی. تقریبا امید در تمامی آنها مرده و تا مدتها در شوک این فاجعه عظیم باقی خواهند ماند. ولی چرا اوضاع گردشگری از بقیه اسفبارتر است؟ و چرا تا مدتها امیدی نه تنها به رونق، بلکه به بازگشت به همان وضع فشل قبلی نباید داشت؟ چرا باید اهالی گردشگری خود را برای ماه ها و شاید بیش از یک سال آماده کنند که هیچ درآمدی نداشته باشند؟

1- تا ریشه کن شدن جهانی کرونا، گردشگری بی معناست

مسلما محدودیت های اعمال شده از جانب دولت ها به یکباره برداشته نخواهد شد. تسهیل مرحله ای محدودیت ها، همین طور که دونالد ترامپ برای ایالات متحده آمریکا بامداد امروز اعمال کرد، تنها شیوه لغو محدودیت ها خواهد بود. بسیاری از کسب و کارها، همزمان با اولین مرحله لغو محدودیت، اندکی درآمد خواهند داشت، با آزادتر شدن محدودیت ها، اوضاعشان بهتر خواهد شد. همچنین با ریشه کن شدن این پندمیک در یک کشور اوضاع بسیاری از کسب و کارها در آن کشور به روال قبل باز خواهد گشت.
ولی گردشگری، تا اینکه تمامی کشورها از این ویروس پاک نشوند، محدودیت مرزها به طور کامل لغو نخواهد شد و مردم سفر نخواهند کرد.

2- گردشگری متحمل بیشترین زیان در میان سایر کسب و کارها شده است و حتی درآمد ماههای قبل از کرونا را نیز از دست داده است

اوضاع یک آژانس مسافرتی را با یک رستوران مقایسه کنید. شکی نیست رستوران ها نیز بسیار متضرر شده اند. با فرض به اینکه هیچ درآمدی نداشته اند – که برخی از آنها به صورت بیرون بر و فروش تلفنی و اینترنتی و ایده غذای نیمه آماده همچنان فعال بودند – ضرر آنها هزینه اجاره (اگر مستاجر بودند) و شاید حقوق کارمندانشان باشد. که می توانستند حتی تمامی کارکنان را تعلیق کنند و حتی در صورت اخراج و از دست دادن کارکنان، جایگزینی آنها بعد از بازگشت روزهای قبل کار سختی نیست.
ولی یک آژانس مسافرتی، علاوه بر تمامی زیانهای معمول سایر صنوف، سود و منفعتی که از فروش حداقل 3 ماه قبل داشته را نیز باید به مشتریانش بازگرداند. کرونا دقیقا یک ماه قبل از نوروز در ایران تاثیرگذار بود. ولی به طور معمول یک آژانس مسافرتی حدودا از اواخر آبان هر سال مشغول فروش تورها و سفرهای نوروزی است و هزینه های جاری ماه های آبان، آذر، دی، بهمن و اسفند و حتی فروردین و شاید اردیبهشت را نیز از سود فروش نوروزی خود تامین می کند. یعنی این آژانس مسافرتی مورد مثال ما نه تنها از زمان شیوع کرونا درآمدی نداشته، حتی درآمد و سود حداقل 3 یا 4 ماه قبل خود را نیز به مشتریانش بازگردانده است.
تاثیر ورود 2 ماهه این ویروس (تاکنون) به اندازه 7 ماه بر صنعت گردشگری بوده است. 7 ماه حقوق کارمندان، هزینه اجاره و سایر هزینه های جاری یک شرکت و به آن اضافه کنید هزینه سرسام آور تبلیغاتی که حتما تمامی آژانس ها برای فروش محصولات نوروزی خود صرف کرده اند. این را هم در نظر بگیرید که حتی در همین مدت نیز بسیاری از کارکنان آژانس برای رسیدگی به امور کنسلی و تغییر تاریخ سفر مشغول بوده اند و حتما حقوق آنها باید پرداخت شود.
در طرفی دیگر صاحب آن رستوران حتی کابوس پس دادن درآمد و سودی را که در ماههای قبل از کرونا داشته، نخواهد دید. سایر کسب و کارها فقط پس از کرونا زیان دیدند ولی گردشگری درآمد خود قبل از کرونا را نیز از دست داده است.

 

3- اوضاع گردشگری حتی قبل از کرونا هم تعریف چندانی نداشت

بسیاری از کسب و کارها قبل از کرونا در اوج خود بوده اند و مسلما اندوخته ای داشته اند و از آن اندوخته توان زنده ماندن در این دوران را خواهند داشت. ولی گردشگری مدتهاست حداقل در ایران حال خوبی نداشت. همین سال 98، مانند 2 سال قبل با نوسان شدید قیمت دلار همراه بود. اتفاقات عجیب در روابط خارجی ضربه های سنگینی بر گردشگری زد. یادم هست 2 ماه قبل از کرونا با یکی از مدیران آژانس های فعال در تورهای ورودی دیدار کردم، بیش از 90 درصد از تورهای ورودی پیش رویشان بر اثر سانحه هواپیمای اکراینی کنسل شده بود. آژانس های فروشنده بلیط بخش عظیمی از درآمدشان را به جهت لغو پرواز ایرلاینهای خارجی و محدود شدن پروازهای ایران ایر و ماهان به اروپا، از دست دادند. روابط کشورمان با کشورهای دیگر تاثیر بسیار بدی بر اخذ ویزای کشورهای اروپایی داشته و تعداد مسافران سفرهای اروپایی در این یکی دو سال اخیر به شدت کاهش داشته، بسیار از تور اپراتورها مسافران کشتی کروز خود را به دلیل عدم پذیرش ایرانیان در کشتی های کروز از دست داده اند و خیلی موارد مشابه دیگر.
امید آژانسهای مسافرتی برای جبران زیان های قبلی فقط تعطیلات نوروز بود که آن هم …

4- حتی پس از کرونا مردم بلافاصله سفر نخواهند کرد

خیلی از کارشناسان دوران پسا کرونا را دوران طلایی گردشگری می دانند. شاید اینطور باشد ولی نه بلافاصله پس از کرونا. به نظر نگارنده به 3 دلیل، حداقل یکسال و شاید بیشتر پس از ریشه کن شدن جهانی کرونا زمان خواهد برد تا گردشگری به اوضاع قبل از کرونا بازگردد.
یک – اقشار مختلف جامعه و کسب و کارهای مختلف از کرونا زیان دیده اند. حداقل یکسال زمان خواهد برد تا زیان آنها جبران شود و پول اضافه برای سفر کردن که شاید الویت آخر خانواده هاست را داشته باشند.
دو – عادات تمام مردم در دوران کرونا تغییر یافته است. مسلما پس از کرونا ما دستانمان را بیشتر از زمان قبل کرونا خواهیم شست. به راحتی به دکمه های آسانسور دست نخواهیم زد حتی اگر کرونا ریشه کن شده باشد و خیلی عادات دیگری که کرونا یادمان داد. ترس حضور در اماکنی شلوغ مانند فرودگاه ها، حضور چند ساعته در یک محیط سربسته به همراه حداقل 150 نفر دیگر مانند هواپیما، و دور بودن از خانه و نداشتن احساس امنیت بهداشتی و اقامت در اتاق یک هتل که تا ساعاتی پیش اشخاصی که هیچ تصوری از آنها نداریم در آن اقامت داشته اند، تا مدتها در مردم وجود خواهد داشت.
سه – کرونا به همه یاد داد ممکن است روزی بیاید که پس اندازی بیش از آنچه تا کنون احساس می کردند، مورد نیازشان باشد. برای پس انداز بیشتر حذف الویت های آخر زندگی راحت ترین راه است.

5- مانند سایر کسب و کارها، بسترهای آنلاین به گردشگری کمک نخواهد کرد

بسیاری از کسب و کارها بخش عمده ای از درآمد خود را می توانند با استفاده از بسترهای اینترنتی و آنلاین جبران کنند. خرده فروش ها، خدمات آموزشی و بسیاری دیگر می توانند محصولات و یا خدماتشان را آنلاین به فروش برسانند. حتی پزشکان، آنلاین و از طریق ویدئو چت ویزیت خواهند کرد. چند روز بیش برای اولین بار یک فیلم سینمایی، آنلاین اکران شد و در 4 روز 1 میلیارد فروش داشت. شرکت های نرم افزاری و مهندسی می توانند با کار در خانه و از راه دور، همچنان خدمات خود را ارائه دهند و تعهداتشان را به پایان برسانند. ولی هیچ راهی برای آنلاین سفر کردن وجود ندارد.

6- مسافرت پس از کرونا شکل دیگری خواهد داشت

ترس و عاداتی که کرونا در میان مردم نهادینه خواهد کرد، باعث خواهد شد مدل مسافرت مردم نیز تغییر کند. شک نکنید هیچ چیز مانند قبل از کرونا نخواهد بود. به عقیده نگارنده، پس از کرونا حداقل تا مدتها بسیاری از کسانی که قبل از این برای سفر پیشنهادات آژانس های مسافرتی را بررسی می کردند و دست آخر مسافر یک تور گروهی و یا سفر انفرادی هوایی می شدند، به گونه ای دیگر سفر خواهند کرد.
مردم به (1) سفرهای داخل کشور و (2) آنهم با اتومبیل شخصی روی خواهند آورد. بسیاری از آنها برای اقامتشان در مقصد (3) هتل ها را به جهت تعدد مسافرین در آنها انتخاب نخواهند کرد. (4) مدت زمان سفرشان طولانی نخواهند بود. (5) از شهر خود خیلی دور نخواهند شد تا احساس کنند هر زمان اتفاق بدی رخ داد به سرعت بتوانند به خانه برگردند. (6) به کمپ کردن و چادر زدن در طبیعت روی خواهند آورد. (7) و دست آخر حتما کمتر سفر خواهند کرد، آن خانواده ای که سالی 3 بار به مسافرت می رفت شک نکنید یکبار و یا نهایتا دو بار در سال سفر خواهد کرد.
تمامی 7 مورد بالا و شاید مواردی بیشتر، باعث خواهد شد که حداقل در مورد سفرهای تفریحی، سود ناشی از سفرهای مردم به جیب، هتل ها، ایرلاین ها و آژانس های مسافرتی نرود. شاید بنا به نظر بسیاری از کارشناسان پس از کرونا مردم بلافاصله احساس کنند نیاز به سفر کردن دارند، ولی یا پول کافی برای اینکار ندارند و یا به گونه ای سفر خواهند کرد که سودی نصیب اهالی گردشگری نشود.

7- متاسفانه، حذف گردشگری در حال حاضر به نفع دولت ایران است

حداقل ما فعالان صنعت گردشگری خوب می دانیم، تعداد واقعی ورود گردشگر به ایران آن چیزی نیست که آمار سالیانه آن اعلام می شود. بنا به دلایل بسیاری ایران مقصد فعلی گردشگران جهان نیست. سانحه هوایی اخیر، روابط پر تنش سیاسی با سایر کشورها، تبلیغات منفی رسانه های خارجی و نداشتن زیرساخت کافی برای پذیرا بودن گردشگر، تمامی اینها باعث می شود تعداد گردشگران ورودی به ایران بسیار کم باشد و کفه ترازوی تراز گردشگری به سمت گردشگری خروجی سنگین شود. عدم توانایی دولت برای تامین ارز مورد نیاز خود به دلیل تحریم ها را هم در نظر بگیرید. حالا حذف و یا محدود کردن گردشگری یعنی خروج ارز کمتر از کشور و جبران بخشی از کمبود ارز مورد نیاز دولت، بدون توجه به مشکلات از دست دادن 50،000 شغل در آژانس های مسافرتی. بنابراین فعالین گردشگری نباید انتظار هیچ گونه حمایتی از دولت داشته باشند.